O nas

Historia Towarzystwa Kultury Polskiej w Sumach

              Wiele jest sposobów podkreślania swojej przynależności narodowej w sytuacji, gdy żyje się na obczyźnie, ale niewątpliwie najlepszym z nich jest pielęgnowanie ojczystego języka i troska o podtrzymanie tradycji narodowej. W takim właśnie celu zakładane były i są stowarzyszenia polskiej kultury, najpierw w krajach byłego ZSRR, a obecnie także w państwach zachodnich. Szczególną rolę takie organizacje pełnią na wschodzie Europy, gdzie z powodu historycznych uwarunkowań żyje spora rzesza Polaków i osób o polskim rodowodzie. Dla wielu z nich stowarzyszenie jest jedyną szansą na zachowanie w pamięci kraju ojczystego,  naukę języka przodków i poznanie polskiej kultury. Oczywiście istnieją stowarzyszenia skupiające olbrzymią liczbę osób, są jednak i takie, gdzie środowisko polonijne jest niewielkie, ale to nie przekreśla ich wielkości. O jednej z takich organizacji, działającej w Sumach – mieście pozornie mającym niewiele wspólnego z Polską – traktuje poniższy tekst.         

      Idea powstania pierwszej organizacji polonijnej w Sumach zrodziła się po spotkaniu w kwietniu 1999 roku z delegacją posłów  na Sejm RP, którzy wraz z ówczesnym Konsulem Generalnym RP w Charkowie p. Michałem Żórawskim oraz przewodniczącym komisji polskiego Sejmu p. Witem Majewskim przyjechali do Sum z wizytą. Oficjalnie Towarzystwo Kultury Polskiej w Sumach zostało zrejestrowano 18 maja 1999 roku dzięki staraniom kilku osób, którym, mimo urodzenia na obczyźnie, polskość zawsze w duszy grała. Data rejestracji była wybrana nieprzypadkowo: 18 maja to dzień urodzin papieża Jana Pawła II. Od samego początku TKP współpracowało aktywnie z Konsulatem Generalnym RP w Charkowie. Szczególne wsparcie nasze Towarzystwo otrzymało ze strony Konsula Generalnego pana Michała Żórawskiego. To dzięki jego pomocy i wsparciu MEN od 2002 roku do pracy w naszym Towarzystwie byli kierowani nauczyciele języka polskiego, którzy mieli nieoceniony wpływ na to, jak kształtowała się działalność stowarzyszenia. Jednakże już wcześniej, od 2000 roku członkowie naszej organizacji starali się popularyzować polską kulturę w Sumach. Organizowaliśmy różnorodne imprezy artystyczne, wieczory poezji, seminaria naukowe. Wspólnie obchodziliśmy rocznice świąt państwowych, w duchu polskości przeżywaliśmy święta religijne i te, które są ściśle związane z polska kulturą jak np. andrzejki, mikołajki, spotkania opłatkowe. Dzięki nawiązanej w 2000 roku współpracy ze Stowarzyszeniem „Wspólnota Polska” mieliśmy możliwość posyłać dzieci polskiego pochodzenia oraz dzieci uczące się j. polskiego na letnie obozy do Polski: do Gąbina, Wyszkowa czy Włodawy. Towarzystwo Kultury Polskiej w Sumach od początku swojej działalności pozostaje członkiem Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie (FOPU).         

        TKP w Sumach  propaguje polską kulturę i język polski nie tylko wśród etnicznych Polaków, zamieszkujących w Sumach i w obwodzie sumskim, ale i wśród Ukraińców. Na organizowane imprezy artystyczne, spotkania, seminaria naukowe zapraszaliśmy osoby zarówno polskiego jak i ukraińskiego pochodzenia. Seminaria naukowe odbywały się zawsze w sumskiej obwodowej bibliotece naukowej przy współudziale historyków – wykładowców uniwersyteckich miasta Sumy.

       Seminaria dotyczyły nie tyle historii Polski, co związków Polski z Ukrainą, ich wspólnej przeszłości i perspektyw w przyszłości. W 2004 roku odbyło się seminarium „Polska i Ukraina – przeszłość i teraźniejszość”, a w maju 2008 roku – seminarium „Polska i Ukraina – historia i przyszłość”.

       Piękną tradycją w historii naszego TKP stała się organizacja wieczorków poetycko-muzycznych. Co roku sala kawiarni artystycznej „Sumka” wypełnia się po brzegi osobami, którym nieobojętna jest polska poezja i sztuka. W ciągu tych wielu lat  sumczanie mieli możliwość uczestnictwa w różnych imprezach. Wielkim zainteresowaniem cieszyło się m.in. spotkanie, którego mottem stały się słowa z wiersza K. I. Gałczyńskiego „Więc ja chciałbym twoje serce ocalić od zapomnienia…”, poświęcone polskiej poezji różnych epok.

      Wielkim i radosnym dla nas wydarzeniem był też jubileusz 10-lecia istnienia i działalności naszej organizacji, który obchodziliśmy 18 maja 2009 roku w zaprzyjaźnionej kawiarni. Dewizą tamtego spotkania stały się słowa: „Jednoczą nas: to samo uczucie, to samo marzenie, ta sama nadzieja”,  a towarzyszący tym słowom rysunek: małe pochodnie biorące swe światło od wielkiej, symbolizował Polskę i rozsianych po świecie Polaków, którzy pamiętają o swoim pochodzeniu.

       4 marca 2010 roku w 200-setną rocznicę urodzin Fryderyka Chopina odbył się wieczór poetycko-muzyczny pt. „Geniusz muzyki” w całości poświęcony życiu i twórczości tego wybitnego kompozytora. Z kolei 28 maja 2010 roku zorganizowaliśmy kolejny wieczór  poetycko-muzyczny pt. „Niech żyje sztuka!”, tym razem poświęcony wyłącznie poezji polskiej XX wieku. Przyświecało mu hasło z wiersza K. Przerwy-Tetmajera: „I chociaż życie nasze nic nie warte… Evviva L`arte!”.  

       W ubiegłym, 2016 roku, nie mogliśmy również pominąć ważnego wydarzenia, jakim były obchody 170. rocznicy urodzin i 100. rocznicy śmierci  Henryka Sienkiewicza. Z tej okazji 20 listopada przygotowaliśmy program artystyczny połączony z czytaniem fragmentów Trylogii oraz projekcją filmu „Ogniem i mieczem”.

        W 2017 roku również nie próżnujemy: w styczniu zrealizowaliśmy uroczyste spotkanie z okazji kolejnej rocznicy powstania styczniowego, którego ilustracją był ciekawy film dokumentalny. W marcu z kolei zorganizowaliśmy kolejny wieczór poetycko-muzyczny. W planach na najbliższą przyszłość mamy również spotkanie dotyczące Polski współczesnej, a także wystawę fotografii „Spotkanie z Polską” oraz konferencję „Polska. Słowiańszczyzna i Europa”.

          Nasze Towarzystwo sprawuje opiekę nad pozostałymi w mieście pamiątkami narodowymi. Dbamy o znajdujący się na sumskim cmentarzu pomnik Żołnierza Polskiego, przy którym wspominamy ważne historycznie wydarzenia i modlimy się za Polskę. 11 kwietnia 2010 roku dołączyliśmy – jako pierwsi na Ukrainie (!) – do polskiego projektu „Katyń…ocalić od zapomnienia”, w ramach którego członkowie naszej organizacji w ogrodzie przy kościele rzymskokatolickim w Sumach posadzili 3 Dęby Pamięci.  Drzewka i tabliczki z nazwiskami 3 oficerów zastrzelonych w Katyniu zostały poświęcone podczas uroczystej mszy świętej w intencji ofiar Katynia. Nasza akcja wzbudziła wielkie zainteresowanie wśród innych organizacji polonijnych Ukrainy i znalazła swoich naśladowców pośród nich m.in. w Kamieńcu Podolskim.

         Od 2002 roku, z niewielkimi tylko przerwami, w naszym Towarzystwie pracowali nauczyciele z Polski, dzięki którym możemy doskonalić znajomość ojczystego języka i rodzimej kultury. Warto zaznaczyć, że m.in. dzięki ich pracy i zaangażowaniu kilkoro podopiecznych naszej organizacji mogło studiować w Polsce. Możemy też pochwalić się tym, że kilka osób, które wcześniej nie miały styczności z j. polskim, dziś całkiem nieźle się nim posługują i biorą udział w różnorodnych szkoleniach organizowanych w ojczyźnie.

          Na co dzień staramy się być w Sumach najlepszymi ambasadorami Polski. Nasza działalność w mieście jest coraz bardziej zauważalna i spotyka się z zainteresowaniem oraz życzliwością sumczan.

Prezes TKP Sumach                                                                             Włodzimierz Kuczyński